Een zeiljacht dat boven de Waddeneilanden een gestrekte koers voer, heeft een strafbeschikking van € 1.000 ontvangen wegens het binnenvaren van de 500-meter veiligheidszone rond de mijnbouwinstallatie Ameland Oost. Dat meldt vakblad Zeepost.
De schipper, die naar eigen zeggen slechts enkele tientallen meters binnen de zone terechtkwam terwijl zijn bemanning bezig was met het zetten en trimmen van het lichtweerzeil, gaat in beroep tegen de boete. De zaak roept in waddenhavens brede discussie op over de inzet van AIS-data voor handhaving, de proportionaliteit van boetes op zee en het ontbreken van betonning rond platforms.
Bij thuiskomst trof de schipper een dwingende brief aan met het verzoek zich te melden bij de Verkeerspost. Uit het daaropvolgende contact met het Team Maritieme Politie bleek dat zijn jacht de veiligheidszone had geschonden. Het weer was prachtig op het moment van de overtreding: lichte wind, amper deining en uitstekend zicht. De omstandigheden leken geen enkel veiligheidsrisico op te leveren, iets wat volgens de schipper ook de verbalisant heeft kunnen vaststellen.
Opmerkelijk is de rol van AIS in deze zaak. De schipper vertelde de verbalisant dat hij zijn AIS-systeem altijd aan heeft staan, juist voor de veiligheid: “Gezien en gezien worden.” In dit geval is diezelfde AIS-zichtbaarheid echter gebruikt om te bekeuren. Binnen de organisatie van het Team Maritieme Politie is dit een discussiepunt, zo bevestigde de verbalisant zelf.
Forse boetes en een strafblad als afschrikmiddel
Het Openbaar Ministerie hanteert een streng strafvorderingsbeleid bij schendingen van veiligheidszones. De richtlijn voor een zeiljacht dat de 500-meter zone betreedt bedraagt € 1.000, maar Justitie kan boetes opleggen tot wel € 4.000 voor overtredingen bij windparken en olie- en gasplatforms. Noordzee-officier Sylvia Kubicz van het Functioneel Parket verklaarde eerder in een interview: “Boetes hebben een punitief karakter, dat houdt in dat de bedragen zo hoog zijn om af te schrikken. Te dichtbij een boorplatform of windmolenpark varen kost altijd 1000 euro en een strafblad.”
Volgens Kubicz liggen de boetes op zee aanzienlijk hoger dan op de weg vanwege de grote risico’s die verbonden zijn aan het overtreden van regels op zee. Er bestaat naar verluid ook een verschil in behandeling tussen recreatievaart en beroepsmatige vaart, waaronder de chartervaart valt. Naast een geldboete kan ook een strafbeschikking worden opgelegd, wat betekent dat de overtreding op het strafblad van de schipper komt.
In de waddenhavens blijkt deze zaak geen incident op zich. Meerdere schippers zijn in hetzelfde gebied beboet. Iedereen die Zeepost sprak, onderschrijft dat je bij een booreiland moet wegblijven. Maar de nuance zit hem in de proportionaliteit: een koopvaardijschip of een viskotter die niet oplet kan aanzienlijke schade veroorzaken, maar een zeiljacht met een waterverplaatsing van enkele tonnen vormt in de praktijk geen gevaar voor een mijnbouwinstallatie.
Betrouwbaarheid van AIS-data en rechtsongelijkheid ter discussie
De AIS-gegevens waarop de bekeuring is gebaseerd, komen van het jacht zelf. Zeepost wijst erop dat de betrouwbaarheid van die gegevens relatief is. Hoe vaak toont MarineTraffic niet een positie die volkomen afwijkt van waar een schip zich werkelijk bevindt? Daarnaast komt spoofing van GPS- en AIS-posities steeds vaker voor, ook op de Noordzee.
Een juridisch geschoolde betrokkene stelt dat een AIS-waarneming volgens de regels alleen als steunbewijs mag dienen ná een daadwerkelijke visuele constatering van de overtreding. Bovendien zou een schip dat op de traditionele manier navigeert – met gegist bestek op papieren kaarten, zonder uitgeluisterde marifoon – in een vergelijkbaar geval niet beboet kunnen worden. In dit gebied geldt voor jachten immers geen marifoonplicht en geen verplichting om digitale navigatie aan boord te hebben. De vraag dringt zich op of hier sprake is van rechtsongelijkheid.
Een andere kwestie die in de discussie naar voren komt: als een booreiland zo gevaarlijk is, waarom liggen er dan geen vier kardinale boeien rond het object? Er bestaat regelgeving die beheerders van bevaarbaar water verplicht om objecten te bebakenen. De zone tussen de eilanden en het verkeersscheidingsstelsel staat op zeekaarten aangegeven als ‘zone for coastal navigation’. Een lokaal bekende schipper merkt op dat het daar verstandig is om ten noorden van de 5-meter dieptelijn te blijven — en dat het gat tussen de veiligheidszone en die dieptelijn niet bijzonder groot is.
Schipper gaat in beroep
De gaswinning in het veld ten noorden van Ameland is overigens per augustus 2025 stilgelegd als gevolg van bodemdaling. Desondanks blijft de veiligheidszone van kracht.
Veel schippers kennen de gangbare procedure bij gevaarlijke objecten op zee: een guardship meldt zich met het beleefde verzoek om de koers aan te passen. Zeepost merkt op dat dit bijvoorbeeld de geijkte handelswijze is in het militaire oefengebied tussen Kiel en Heiligenhafen. Een dergelijke waarschuwing bleef in deze zaak echter uit.
De schipper benadrukt dat een welgemeende waarschuwing op zijn plaats zou zijn geweest, of hooguit een boete vergelijkbaar met foutparkeren (€ 130). Er was naar zijn overtuiging geen gevaar voor het booreiland, het schip of de opvarenden. Hij gaat daarom in beroep.
Volgens Zeepost lijkt het erop dat de zaak dit jaar nog voorkomt. Inmiddels waarschuwen ervaren zeilers in de Facebookgroep ‘ZeilNoord’ voor zeer streng toezicht van de Nederlandse en Duitse autoriteiten bij het oversteken en naderen van verkeersscheidingsstelsels, windparken en booreilanden. Vooral voor de chartervloot die in deze periode richting Oostzee vertrekt, is oplettendheid geboden: omdat chartervaart als beroepsmatige vaart wordt beschouwd, kunnen de boetes nog vele malen hoger uitvallen.
Bron: Zeepost
