Bij een aanvaring tussen een snelle ferry “Krilo Eclipse” en een zeiljacht in de Splitska Vrata, de zeestraat tussen de Dalmatische eilanden Brač en Šolta, zijn zondagochtend zeker drie mensen omgekomen. Het ongeval gebeurde rond 11.34 uur, toen de veerboot Krilo Eclipse en een onder Franse vlag varend zeiljacht op elkaar botsten. Aan boord van het jacht zaten acht Tsjechische opvarenden, die allen in zee belandden. Een grootschalige zoek- en reddingsactie werd onmiddellijk opgestart.
Acht opvarenden te water, vier gered uit de Adriatische Zee
Het zeiljacht liep door de kracht van de klap zware schade op en zonk kort na de aanvaring. Reddingsdiensten haalden vier mensen levend uit het water; voor de overige vier werd een zoektocht gestart. Drie van hen werden korte tijd later overleden teruggevonden. Naar een vierde vermiste werd op het moment van de Kroatische berichtgeving nog gezocht.
De geredde opvarenden, Tsjechische staatsburgers van middelbare leeftijd, werden naar Split overgebracht voor onderzoek. Volgens het ziekenhuis KBC Split verkeerde geen van hen in levensgevaar. Aan boord van de veerboot bevonden zich 118 passagiers en zeven bemanningsleden; daar vielen geen gewonden.
Bij de zoekactie werden alle beschikbare reddingsboten van de havenkapiteinsdienst van Split ingezet, samen met politievaartuigen van de maritieme en luchthavenpolitie, de spoeddienst en een helikopter. De Tsjechische dienst Buitenlandse Zaken bevestigde de tragedie en meldde dat een consul ter plaatse de omstandigheden onderzoekt.
Vlaamse getuige aan boord van de ferry: “Verderop lagen mensen in het water”
Yarne Vanhoudt, een Vlaamse toerist uit Lummen die op de veerboot zat, hoorde de aanvaring gebeuren. “Ineens hoorden we een knal langs de rechtervoorzijde”, vertelt hij aan VTM Nieuws. “Je denkt dan: oei, er is iets mis met de motor of zo.” Samen met andere passagiers ging hij kijken wat er aan de hand was.
Wat hij zag, was verwoestend.
“Er bleef niets meer over van die boot. We zagen enkel nog brokstukken. Verderop lagen mensen in het water.”
Volgens Vanhoudt snelden verschillende boten in de buurt toe om mensen uit zee te halen.
“De overtocht van Split naar Hvar zou ongeveer een uur duren, maar halverwege hoorden we plots een luide knal aan de voorkant van het schip. Aanvankelijk denk je dat er een probleem is met de motor van het schip, maar plots zagen we veel passagiers opstaan en naar het raam lopen. Ik ben ook gaan kijken en ik zag geen zeilboot meer, er dreven alleen maar brokstukken, dekens en kussens. En tussendoor zag je enkele mensen zwemmen. Ik heb helaas ook de lichamen van de dodelijke slachtoffers in het water gezien. Andere passagiers raakten daardoor overstuur, maar over het algemeen bleef de sfeer aan boord van onze ferry vrij rustig.”
Video op social media niet correct
“Het viel me op dat er vanuit het ferryschip weinig initiatief werd ondernomen. Het waren vooral kleinere bootjes uit de buurt die ter hulp schoten. Op sociale media circuleert een video waarop de aanvaring zogezegd te zien is. Maar dat is niet correct. De catamaran vaarde tegen een snelheid van 30 tot 40 knopen, maar op het filmpje is te zien dat het schip bijna stil ligt. Het bootje dat voor het schip vaart, kwam aanvaren om aan te geven dat er mensen in het water lagen. Op het einde van de videoclip zijn wel nog de brokstukken te zien.”
Beelden die door Kroatische media werden verspreid, tonen hoe de twee vaartuigen kort voor de botsing veel te dicht bij elkaar varen, waarna de aanvaring onvermijdelijk lijkt. Het veerbedrijf Kapetan Luka Krilo annuleerde na het ongeval alle verdere afvaarten van die dag. De Krilo Eclipse, die voor Vis zou vertrekken, liep na de aanvaring de haven van Milna op Brač binnen.
De cruciale vraag: voer het jacht op de zeilen of op de motor?
Hoe het ongeval precies kon gebeuren, moet blijken uit het gerechtelijk onderzoek. Kapitein Željko Kuštera van de havenkapiteinsdienst meldde dat het zeiljacht in orde was met de papieren, een vignet had en met een schipper en zeven passagiers voer. Belangrijk detail voor zeilers: volgens Kuštera voer het jacht op de motor (“Jahta je bila na motoru”), en waren de zeilen vermoedelijk gestreken.
Dat onderscheid is bepalend voor de schuldvraag. Veel mensen gaan ervan uit dat een zeilboot altijd voorrang heeft op gemotoriseerd verkeer, en in de basis klopt dat ook: volgens de internationale aanvaringsregels (COLREGs, regel 18) moet een werktuiglijk voortbewogen schip uitwijken voor een zeilschip. Maar dat voorrangsrecht is geen vrijbrief en het is vooral conditioneel. Het geldt alleen zolang een vaartuig daadwerkelijk “under sail” is.
Hier zit de kern. Regel 3 van de COLREGs definieert een zeilvaartuig uitdrukkelijk als een schip dat onder zeil vaart, op voorwaarde dat voortstuwingswerktuig, indien aanwezig, niet wordt gebruikt. Het moment dat een zeiljacht de motor inschakelt – ook al staan de zeilen nog volledig bij – verandert het juridisch in een motorvessel. Het verliest dan zijn status als zeilschip en daarmee zijn voorrang. Twee motorvaartuigen onderling vallen vervolgens onder de gewone uitwijkregels: kruisende koersen (regel 15), waarbij het schip dat de ander aan stuurboord heeft moet uitwijken, en de algemene plicht tot goede uitkijk en veilige vaart (regels 5 tot 8).
Wat de regels wél en niet zeggen over een grote, snelle catamaran
Als het Tsjechische jacht inderdaad op de motor voer, was de situatie dus niet “zeilboot heeft voorrang op veerboot”, maar een ontmoeting tussen twee motorvaartuigen, met heel andere verplichtingen aan beide kanten. Wie in dat geval moest uitwijken, hangt af van de exacte koersen en de geometrie van de ontmoeting, en precies dat zal het onderzoek moeten reconstrueren uit AIS-data, instrumenten en getuigenissen.
Maar ook als het jacht wél als zeilschip gold, ontslaat dat de veerboot niet van álle verantwoordelijkheid, en omgekeerd. De COLREGs kennen geen absolute voorrang: regel 2 (de zogeheten “general prudential rule”) en regel 17 verplichten zelfs het voorranghebbende schip om alsnog actie te ondernemen als een aanvaring anders onvermijdelijk wordt. Voorrang ontslaat een schipper nooit van de plicht om een dreigende botsing te vermijden wanneer dat nog kan.
Een ervaren schipper met meer dan veertig jaar ervaring, geraadpleegd door 24sata, wees in algemene termen op een mogelijke inschattingsfout of onoplettendheid, maar benadrukte dat het aan de onderzoekers is om de feiten vast te stellen. Hij wees er ook op dat een groot vaartuig als de Krilo Eclipse een klein jacht onder de goede weersomstandigheden van die ochtend zowel visueel als op de instrumenten ruim op voorhand had moeten kunnen waarnemen, vermoedelijk al op een kilometer afstand. Hij hield ook een technisch mankement als mogelijkheid open. Kapitein Kuštera sprak hoe dan ook van een uitzonderlijke tragedie: in meer dan dertig jaar carrière maakte hij zoiets niet eerder mee.
Over de Splitska Vrata en de veerverbinding
De Splitska Vrata is een smalle zeestraat in de Adriatische Zee, gelegen tussen de eilanden Brač en Šolta, ten zuiden van Split. Het is een druk bevaren vaarwater dat zowel door pleziervaart als door commerciële veerlijnen wordt gebruikt. De Krilo Eclipse, een 53 meter lange snelle passagierscatamaran uit 2001 met een topsnelheid van zo’n 42 knopen, vaart voor de Kroatische rederij Kapetan Luka Krilo op de lijn Split – Brač – Hvar – Vis. Het was de tweede aanvaring op de Adriatische Zee in enkele dagen tijd; vrijdag kwamen bij het eiland Rab eveneens twee boten met elkaar in botsing.
