Schrijfster en zeilster Jetty De Koster sprak met Renaud de Stephanis, een van de vooraanstaande walvisonderzoekers ter wereld, over de recente incidenten met orka’s tussen Brest en de Straat van Gibraltar. De Stephanis, die al meer dan 25 jaar orka’s bestudeert, deelde cruciale inzichten over hoe zeilers veilig kunnen navigeren door het gebied dat bekend staat als “orca alley”. Hoewel het gedrag van de orka’s voor zeilers vaak als aanvallend wordt ervaren, benadrukt De Stephanis dat het in feite speels is en op een specifieke manier moet worden benaderd om schade aan boten te voorkomen.
Renaud de Stephanis vertelt in het interview:
“Het is speels gedrag, de orka’s kunnen zich op een vergelijkbare manier gedragen als bij maanvissen, plastic of tonijn. In dit geval is het breken van het roer een soort “beloning” voor hun gedrag – er gebeurt iets. Heb je kinderen? Als je bepaald gedrag negeert, stoppen ze er vaak mee omdat het dan minder leuk wordt.
Natuurlijk voelt het voor de zeilers als een aanval wanneer het roer breekt, maar het is geen agressief gedrag van de orka’s. Er is veel gespeculeerd over de redenen, vooral op sociale media, maar we moeten niet vergeten dat orka’s dieren zijn en dat ze zich ook als zodanig gedragen. Ze hebben een sociale structuur, relaties en kopiëren elkaars gedrag.”
VIDEO: Hoe vallen orka’s het roer aan?
Drie-Stappenstrategie voor veilige doorvaart
CIRCE, de organisatie waar De Stephanis voor werkt, heeft in de afgelopen jaren uitgebreide experimenten uitgevoerd om effectieve oplossingen te vinden.
Samen met Rui Alves van orcas.pt heeft De Stephanis een drie-stappenstrategie ontwikkeld die volgens hem de sleutel is om veilig te blijven. Deze strategie omvat het vermijden van orka’s, het minimaliseren van de effecten van een eventuele ontmoeting, en het aanpassen van het gedrag van de orka’s door consistentie in de reactie van zeilers.
“Het is belangrijk dat zeilers weten dat snel handelen essentieel is. Door de snelheid van de boot te verhogen bij een ontmoeting, kan de kans op een gebroken roer aanzienlijk worden verminderd,” aldus De Stephanis.
Hij voegt hieraan toe dat de informatie, gedeeld via Telegram-groepen zoals die van orcas.pt, zeilers helpt om te weten waar orka’s zich bevinden, zodat ze deze kunnen vermijden. Dit alles draagt niet alleen bij aan de veiligheid van zeilers, maar helpt ook de orka’s door hun speelse interacties met boten te ontmoedigen.
De Stephanis voegt eraan toe:
“Pingers werken niet; we hebben ze getest en ze trokken de orka’s juist aan. Helaas hebben sommige mensen vuurwerk gebruikt, maar dit is illegaal en de orka’s zijn een beschermde diersoort. Zand doet niets, in cirkels varen helpt helemaal niet en stoppen is een garantie voor een gebroken roer. De huidige richtlijnen op orcas.pt werken wel.
“We werken aan een korte educatieve video om zeilers te leren hoe ze de orka’s kunnen vermijden en wat ze moeten doen als ze ze tegenkomen. Zodra deze klaar is, kun je hem vinden op orcas.pt.”
Blik op de toekomst
Met een geplande voortzetting van het taggen van orka’s en het verzamelen van data, blijft CIRCE zich inzetten voor zowel het behoud van de maritieme veiligheid als de bescherming van de orka’s. De samenwerking tussen onderzoekers en de zeilgemeenschap blijft essentieel om verdere incidenten te voorkomen.
De Stephanis sluit af met een eenvoudige maar krachtige aanbeveling voor alle zeilers:
“Blijf uit de buurt van orka’s, en als je ze toch tegenkomt, verlaat het gebied dan zo snel mogelijk. Op die manier beschermen we niet alleen onze boten, maar ook de orka’s zelf.”
