Een zeilboot is zaterdag 14 september tot zinken gebracht door orka’s voor de kust van Costa da Caparica nabij het strand Fonte da Telha in Portugal. Alle vijf bemanningsleden zijn in goede gezondheid aan wal gebracht door een toeristenschip dat de situatie aantrof, meldt de Portugese Autoridade Marítima Nacional.
Een tweede zeilboot met vier opvarenden werd eveneens door orka’s aangevallen voor de Baai van Cascais, waarbij de boot zwaar beschadigd raakte maar bleef drijven.
Het incident markeert een nieuwe escalatie in de serie orca-interacties die de Iberische wateren al sinds 2020 teisteren. Dit is de derde zeilboot die zonk na ontmoetingen met orca’s, hoewel honderden andere vaartuigen schade hebben opgelopen aan roeren en rompen.
Alarmsignaal om 12:30 uur – reddingsactie succesvol
Het alarm werd om 12:30 uur ontvangen bij het Maritime Rescue Coordination Center (MRCC) Lissabon wegens “een interactie met orca’s”. Onmiddellijk werden reddingseenheden van de kustwacht van Cascais en de Havenmeester van Lissabon gemobiliseerd. Een toeristenvaartuig van Mercedes-Benz Oceanic Lounge, dat op dat moment een dolfijnentocht uitvoerde, zag de situatie aan en kon de vijf bemanningsleden redden voordat de boot zonk.
“We waren op een Dolphinwatch trip toen passagiers aan boord ‘rare bewegingen op de zeilboot’ opmerkten”, aldus een woordvoerder van Mercedes Benz Oceanic Lounge tegen Portugese media. Ondanks pogingen om het vaartuig op sleeptouw te nemen, zonk de zeilboot uiteindelijk. De marine arriveerde ter plaatse en begeleidde de reddingsoperatie naar de kust.
Tweede incident in Baai van Cascais
Gelijktijdig met de zinken boot vond een tweede incident plaats in de Baai van Cascais. Een recreatievaartuig met vier personen aan boord werd volgens de opvarenden geramd door orca’s. Deze boot bleef drijfvaardig maar liep aanzienlijke schade op aan het roer. Een ander toeristische vaartuig kon ook deze bemanningsleden veilig oppikken.
Een derde vaartuig, varend 5 zeemijl voor Fonte da Telha met vijf personen aan boord, had eveneens een ontmoeting met wat vermoedelijk dezelfde groep orca’s betreft. Dit schip verloor zijn roer en dreef stuurloos rond, maar zonk niet en wordt naar de haven van Oeiras gesleept met alle bemanningsleden nog aan boord.
Iberische orca-populatie toont aanhoudend gedrag
Sinds 2020 vertoont een subpopulatie van orca’s gedrag waarbij zij boten rammen en hun roeren aanvallen in wateren rond het Iberisch Schiereiland. Het gedrag richt zich voornamelijk op langzaam varende, middelgrote zeilboten in de Straat van Gibraltar en voor de Portugese, Marokkaanse en Galicische kusten. Van 2020 tot 2023 zijn meer dan 500 gerapporteerde interacties toegeschreven aan vijftien verschillende individuele orca’s.
Wetenschappers van de Atlantic Orca Working Group bestuderen het fenomeen intensief. Mariene bioloog Alfredo López Fernandes van de Universiteit van Aveiro gelooft dat het gedrag kan zijn ontstaan door een traumatische gebeurtenis bij één orca, genaamd White Gladis, die vervolgens door anderen werd geïmiteerd. De kritisch bedreigde Iberische orca-populatie telt slechts ongeveer 39 individuen.
Veiligheidsmaatregelen voor zeilers
Het incident benadrukt de voortdurende uitdaging voor zeilers in de regio. Orca’s begeven zich inmiddels tot binnen de 20 meter dieptelijntje en interacties zijn gerapporteerd tijdens de late lente en zomer van 2025, inclusief binnen de Galicische Rias in Noordwest-Spanje. Diverse sociale media-groepen zoals “Orca Attack Reports” delen informatie over waarnemingen en incidenten.
Autoriteiten raden zeilers aan om radio-waarschuwingen op te volgen en afstand te houden van gebieden waar orca’s zijn waargenomen. In 2020 en 2021 hebben Spaanse autoriteiten tijdelijk zeilschepen onder de 15 meter verboden te varen langs kusten waar interacties hadden plaatsgevonden. De Portugese regering werkt aan de ontwikkeling van akoestische afschrikmiddelen, naar verwachting beschikbaar ergens in 2025.
