Sommige boeken vinden vanzelf hun ideale decor. Red Max. Van de zee, de wind en de liefde las ik tijdens een zeiltocht op de Middellandse Zee, tussen het ankeren en zeilen in. Een toepasselijkere omgeving is nauwelijks denkbaar. De wind, de deining en het ritme van het leven aan boord maakten de beschreven wereld bijna tastbaar en gaven het boek een extra dimensie.
Een aarzelende start, daarna volle vaart
Het verhaal kent een beetje een aarzelende start. Pas wanneer de trossen letterlijk worden losgegooid, vindt ook het boek zijn natuurlijke cadans. Het deed me denken aan een betrouwbare scheepsdiesel: aanvankelijk wat stroef, maar eenmaal op temperatuur onvermoeibaar en gestaag. Vanaf dat moment ontvouwt zich een reisverslag dat vooral overtuigt door zijn authenticiteit.
Van Rijswijks grootste kracht schuilt in zijn vermogen om landschappen, zeegezichten en het leven op de oceaan helder en trefzeker te observeren. Zijn stijl is sober, objectief en ongekunsteld, maar tegelijk voldoende beeldend om de lezer de zeelucht te laten ruiken en de oceaandeining te laten voelen. Opvallend is dat hij daarbij nooit vervalt in moraliserende beschouwingen over klimaatverandering of de plaats of rol van de mens in de natuur. Hij beschrijft wat hij ziet, en laat de schoonheid van de oceanen, de fauna en de vaak overweldigende landschappen voor zichzelf spreken. Juist die terughoudendheid maakt de natuur tot een volwaardig personage.
Patagonië als hoogtepunt
De passages over Patagonië behoren zonder twijfel tot de hoogtepunten van het boek. Daar komen landschap, weersomstandigheden en zeemanschap op een bijzonder harmonieuze manier samen. Het zijn die hoofdstukken die bij mij het langst blijven nazinderen en die vooral zin geven om zelf opnieuw te vertrekken. Hoewel mijn eigen droomroute wellicht anders zou lopen – de Rode Zee zou ik bijvoorbeeld moeilijk links, of in dit geval rechts, kunnen laten liggen – is het precies dat verlangen naar avontuur dat dit boek zo overtuigend weet op te roepen.
Ook de relatie tussen mens en schip wordt geloofwaardig weergegeven. De boot is geen decorstuk of romantisch symbool, maar een vanzelfsprekend verlengstuk van het dagelijks bestaan. Wie zelf zeilt, zal veel situaties onmiddellijk herkennen. Net daarin schuilt wellicht de grootste kwaliteit van Red Max: het beschrijft het oceaanzeilen zoals het werkelijk is, zonder heroïek, maar met respect voor de eenvoud en de discipline die het leven op zee kenmerken.
Wie is de man achter de wereldreiziger?
Diezelfde keuze voor objectiviteit bepaalt ook de manier waarop Van Rijswijk zichzelf als verteller positioneert. Hij blijft in de eerste plaats observator. De reis staat centraal, niet de auteur. Af en toe wordt een tip van de sluier opgelicht – zo verwijst hij naar een periode waarin hij als rijk man “aan de grond” zat – maar dergelijke persoonlijke passages worden (bewust?) niet verder uitgewerkt. Als lezer bleef ik daardoor af en toe nieuwsgierig zoeken naar de mens achter de wereldreiziger. Niet omdat een reisverhaal noodzakelijk introspectief moet zijn, maar omdat dergelijke inkijken een extra laag hadden kunnen toevoegen aan een toch al boeiende onderneming.
Hetzelfde geldt voor de praktische context van de reis. Een wereldomzeiling die acht jaar in beslag neemt, roept vanzelf vragen op over de financiële en organisatorische kant van het verhaal. Die blijven grotendeels op de achtergrond. Dat hoeft geen gemis te zijn, maar het zijn precies die menselijke en praktische obstakels die een reisverhaal soms extra reliëf geven.
Vooral geschreven voor ervaren zeilers
Red Max is geschreven vanuit het perspectief van een ervaren zeiler. Nautische terminologie wordt vanzelfsprekend gebruikt, zonder veel toelichting. Dat verhoogt de geloofwaardigheid en zal door zeilers ongetwijfeld gewaardeerd worden. Tegelijk maakt dat het boek iets minder toegankelijk voor lezers met minder maritieme achtergrond. Een beperkte verklarende woordenlijst had die kloof eenvoudig kunnen overbruggen, zonder afbreuk te doen aan de authenticiteit van het verhaal.
In dat opzicht verschilt Van Rijswijks benadering van die van auteurs als Thomas Siffer (Land in zicht) die bewust een breder publiek aanspreken, of anderzijds van een Jean Heylbroeck (De wereld is rond), bij wie de wereldreis evenzeer een innerlijke als een geografische tocht wordt. Van Rijswijk kiest resoluut voor het reisverslag zelf. Dat is geen zwakte, maar een bewuste literaire keuze die het boek een eigen plaats geeft binnen de Nederlandstalige zeilliteratuur.
Red Max. Van de zee, de wind en de liefde is dan ook geen boek dat de lezer wil overtuigen om te gaan zeilen. Het spreekt vooral degenen aan die de zee al kennen en/of al jarenlang dromen van een leven onder zeil. Voor hen is het een authentiek, zorgvuldig geschreven en bijzonder inspirerend verslag van een uitzonderlijke reis.
Van de zee, de wind en drie liefdes
Uiteindelijk bleef ook de betekenis van de titel bij mij nazinderen: Van de zee, de wind en de liefde. Aanvankelijk las ik daarin vooral de liefde voor Monique, met wie Van Rijswijk aan deze uitzonderlijke reis begint. Maar gaandeweg begon ik me af te vragen of zijn grootste liefde niet zijn rode meisje Red Max is. De genegenheid en het respect waarmee hij over zijn schip schrijft, verraden een verbondenheid die iedere echte zeezeiler zal herkennen. Het lijkt me een concurrentie waar je als partner moeilijk tegenop kunt – al hoeft de ene liefde de andere natuurlijk niet uit te sluiten.
En dan is er natuurlijk nog die derde liefde, misschien wel de meest allesomvattende: de oceaan zelf. De wind, de horizon, de vrijheid en het zeilen. Misschien is dat uiteindelijk de mooiste lezing van de titel: een boek over verschillende vormen van liefde, die elkaar niet beconcurreren, maar elkaar juist versterken.
Meer informatie en het boek bestellen kan hier: https://www.redmaxroundtheworld.com/
